Tuần:
Làm văn Tiết: 68
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
A.Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
- Nắm được những kiến thức cơ bản về một số phương pháp thuyết minh cần gặp.
- Bước đầu vận dụng được những kiến thức đã học để viết được những văn bản TM có sức thuyết phục cao.
- Thấy được việc nắm vững phương pháp TM là cần thiết không chỉ cho những bài tập làm văn trước mắt mà còn cho cuộc sống sau này.
B. Phương tiện thực hiện: SGK, SGV, giáo án.
C. Cách thức tiến hành: GV theo cách kết hợp phương pháp đặt vấn đề, gợi mở, thảo luận, trả lời câu hỏi. HS phải tự ôn tập những kiến thức đã học ở THCS.
D. Tiến trình dạy học:
1. Oån định lớp
2. Bài cũ
- Qua bài đọc “ Thái sư TTĐ” em thấy ông là người như thế nào?
- Nhờ đâu câu chuyện lịch sử trở nên sinh động hấp dẫn?
3. Bài mới
Hoạt động của GV, HS
Yêu cầu cần đạt

- GV đặt vấn đề cho HS trả lời:
+ Có khi nào các em muốn nói điều gì đó mà không nói được hay không?
+ Có khi nào em nắm rõ vấn đề mà không biết cách trình bày không? Vì sao?
( GV đưa HS đến kết luận: Vậy thuyết minh có quan trọng không? Quan trọng như thế nào?
- Gọi HS kể những phương pháp thuyết minh đã học?
- Gọi HS đọc lần lược các văn bản ví dụ SGK. Ở mỗi văn bản yêu cầu HS xác định nội dung thuyết minh, phương pháp, tác dụng của mỗi phương pháp thuyết minh?













- GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi theo các bước:
+ Đọc văn bản.
+ Phương pháp thuyết minh là gì?
+ So sánh phương pháp đó với các phương pháp đã học ( giống, khác nhau)?
+ Kết luận?







- GV lần lượt phát vấn 2 câu hỏi SGK, cho HS trả lời. GV củng cố, bổ sung, rút ra kết luận.

- Gọi HS đọc to và rõ ghi nhớ.


- Gợi ý cho HS làm tại lớp.







-Gợi ý cho HS về nhà làm.
I. Tầm quan trọng của phương pháp TM
- Để làm tốt bài văn thuyết minh ngoài việc có tri thức về sự việc, hiện tượng và lòng mong muốn truyền đạt tri thức đó thì điều quan trọng nữa là nắm được phương pháp trình bày ( thuyết minh).
- Phương pháp thuyết minh và mục đích thuyết minh có quan hệ gắn bó mật thiết, phụ thuộc nhau.
II. Một số phương pháp thuyết minh
1. Oân lại các phương pháp thuyết minh đa õhọc
* Đã học: phương pháp nêu vấn đề, liệt kệ, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh, phân loại, phân tích.
* Phương pháp thuyết minh ở các văn bản ví dụ
- Văn bản 1: TM TQT là người khéo tiến cử người tài giỏi cho đất nước.
+ Phương pháp: nêu ví dụ.
+ Tác dụng: cho thấy lời nhận xét chuẩn xác có căn cứ.
- Văn bản 2: TM về bút danh Ba-sô.
+ Phương pháp: chú thích , liệt kê.
+ Tác dụng: Giúp người đọc hiểu rõ ý nghĩa bút danh Ba-sô và những bút danh khác của ông.
- Văn bản 3: Cấu tạo tế bào cơ thể người.
+ Phương pháp: dùng số liệu.
+ Tác dụng: giúp người đọc nhận thức một cách thú vị về con số nguyên tử, phân tử, tế bào cấu tạo cơ thể người.
- Văn bản 4: Nhạc cụ của điệu hát trống quân.
+ Phương pháp: phân tích.
+ Tác dụng: giúp người đọc nhận ra những nhạc cụ đơn giản lại tạo ra âm điệu hay, thú vị, đa dạng.
( Tác dụng chung của các phương pháp thuyết minh là làm cho sự vật, đối tượng được thuyết minh thêm chuẩn xác, sinh động, hấp dẫn.
2. Giới thiệu thêm một số phương pháp thuyết minh
a. Thuyết minh bằng cách chú thích
- Khá giống phương pháp định nghĩa, cũng nhằm nêu ra những đặc điểm của sự vật, hiện tượng nhưng yêu cầu về mức độ chuẩn xác của phương pháp chú thích không cao như phương pháp định nghĩa.
- Phương pháp chú thích mang tính mềm dẻo dễ sử dụng hơn phương pháp định nghĩa.
b. Thuyết minh bằng giảng giải nguyên nhân-kết quả
Là thuyết minh bằng cách lí giải mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng có mối quan hệ gắn bó nhau,